Het zou vreemd zijn als u naar een presentatie gaat en er helemaal niets van opsteekt. Vreemd? Of komt dat wel eens voor? Laten we kijken naar wat ‘saai’ is. Wat maakt een presentatie ‘saai’, en welke behoeften hebben de luisteraars?
Twee behoeften
Een baby heeft twee basisbehoeften: te overleven, en liefde, waardering en affectie te ontvangen. Baby’s worden groot, en worden ten slotte uw klanten! Of luisteraars bij uw presentatie. Uw ‘afnemers’ – of ze de lezers zijn van uw brieven, faxen of offertes, of uw gesprekspartners, of deelnemers aan een vergadering of bijeenkomst – ze willen maar twee dingen: bevestiging, en een oplossing voor hun probleem. Het is duidelijk dat wanneer u uw luisteraar niets nieuws vertelt, hij niet verder komt. Hij wordt er niet beter van, kan niet efficiënter of effectiever werken, zijn situatie blijft dezelfde. Daarom is het wel belangrijk om iets ‘nieuws’ te vertellen, dat uw luisteraar op weg helpt.
‘Nieuws’, omdat wat Piet weet, Jan misschien nog niet weet. Anders gezegd, het is soms moeilijk te peilen wat precies het niveau van uw luisteraars is én u heeft zelden te maken met een duidelijk homogene groep.
Bevestiging
Dit punt is makkelijk uit te leggen, maar moeilijk voor velen in de praktijk te brengen. Hier gaat het om menselijke communicatievaardigheden, om de bereidheid om vanuit een bepaalde kwetsbaarheid een stap in de richting van de luisteraar te nemen. Letterlijk én figuurlijk.
De communicatie heeft twee onderdelen: verbaal en nonverbaal. Met uw woorden kunt u de kloof tussen u en uw luisteraars overbruggen. Allereerst spreekt u zoveel mogelijk in de ‘u’- of ‘jullie/je’-vorm. Herkent u de spreker die lijkt op een ‘ego-trip’ te zijn vanwege zijn veelvuldig gebruik van het woord ‘ik’? Om de ander op de voorgrond te plaatsen is voor velen héél lastig.
Om te zeggen ‘Nu krijgt u een overzicht te zien van …’ in plaats van ‘Ik laat u nu een sheet zien …’; ‘Laten we nu ABC bespreken …’ in plaats van ‘Ik zal u informeren over …’; of ‘Nu weet u …’ in plaats van ‘Ik vertelde u al …’
Zo te presenteren vertegenwoordigt een grote en belangrijke stap in uw klantgerichtheid (lezer- en luisteraargerichtheid). Zodra u de luisteraar centraal stelt, bouwt u aan de basis van zijn bevestiging. Want uw luisteraar voelt zich belangrijker dan u, en waardeert het – onbewust – wanneer u dat laat merken.
Nonverbaal bevestigt u uw luisteraar door bijvoorbeeld naar hem te kijken. Het is frappant hoe sommige sprekers kundig lijken te zijn in het juist vermijden van het naar de luisteraar kijken of oogcontact te maken. Bewust of onbewust, uw luisteraars willen gezien worden. Kijk naar hen. Kijk naar de gezichten. Neem er de tijd voor. Neem rustig de tijd vóór u begint te spreken om iedereen aan te kijken. In stilte. Doe dit gerust af en toe tijdens de presentatie, tussen uw alinea’s als ‘t ware.
Uw nonverbale communicatie versterkt u door te glimlachen, een mimiek die u krijgt door uw kaken te ontspannen en door te ademen door uw mond (vooral het uitademen werkt het beste). Van hieruit kan het zo zijn dat u breder gaat glimlachen of zelfs lachen; en wanneer ú plezier heeft, is de kans groot dat uw luisteraars ook plezier hebben en zich opnieuw bevestigd voelen.
Saai … en boeiend
In 1925 zei Henry Ford: ‘If you think you can or you think you can’t, you’ll always be right.’ Het begin van wat Nederlanders de ‘self-fulfilling prophesy’ noemen. Zo ook zijn er sprekers die ervan overtuigd zijn dat ze a) niet kunnen presenteren, b) niets nieuws te vertellen hebben, en c) dat ze zelf saai zijn. U ziet onmiddellijk hoe gevaarlijk deze uitgangspunten zijn!
Vaak berusten deze ideeën op een gebrek aan inzicht in het hoe en waarom van presenteren. Het mooie is dat wanneer u úw visie presenteert vanuit úw ervaring en kennis, dan geeft u toch iets nieuws en origineels aan uw luisteraars. Want uw ervaring is uniek, en uw interpretatie ervan is ook uniek. Veelal hoeft u niets meer dan dat te vertellen.
Dat is één aspect van het verhaal. Een tweede aspect is leren dat u niet alles over het onderwerp hoeft te weten noch te vertellen! U voldoet aan de eisen door u te concentreren op een duidelijke boodschap – de kern of rode draad van uw verhaal – die de luisteraar helpt iets in zijn leven te veranderen of verbeteren. Een derde aspect is dat al krijgt u een ‘slot’ (jargon) van 40 minuten voor uw presentatie, als u klaar bent na zo’n 25 minuten is dat misschien zelfs wel een plezierige opluchting voor uw luisteraars. Ook impliceert u dat de zaak makkelijker en overzichtelijker is dan menigeen denkt, wat uw geloofwaardigheid ten goede komt.
Een vierde aspect betreft de ‘verpakking’ van uw woorden. Ja, wanneer u in één adem op dezelfde toonhoogte en met hetzelfde volume praat dan bent u inderdaad saai. Wanneer u leert te spreken in korte zinnen en in de pauzes uitadement, dan krijgt u de nodige ‘brandstof’ voor uw stem en meer levendigheid. Stokstijf op één plek staan met uw armen gevouwen over de borst of voor het kruis is een vorm van visuele eentonigheid die ook saai is. Wanneer u ruimte inneemt voor de groep en durft gebaren te maken van de schouders, dan heeft u ook meer kans dat uw luisteraar zich vermaakt.
Verpakking
Om iets nieuws te leren, heeft u een herkenbaar kader nodig. Feiten die uw luisteraar weet, helpen hem om nieuwe feiten te plaatsen en te leren. Bij enige twijfel over wat ‘oud’ of ‘nieuw’ is kunt u oefenen uw woorden te verpakken in ‘bevestigende zinnen’ zoals: ‘U kunt zich voorstellen dat …’, ‘U weet waarschijnlijk uit eigen ervaring hoe …’, ‘U komt het vast bijna dagelijks tegen dat …’ gevolgd door uw ‘waarheid als een koe’ of een nieuw gegeven. En uw luisteraar voelt zich aangesproken, gezien en bevestigd.
Tot slot …
Saaiheid is ook maar een woord. Hoe u er zelf mee omgaat, en de stappen die u neemt om in contact te komen met uw luisteraar, is aan ú!