Waarschijnlijk reageert u onmiddellijk dat dit klinkklare onzin is. Toch kan ik u verzekeren dat, zeker in medische en academische kringen, het verschijnsel van de ‘lezing aan slapenden’ nog steeds voorkomt!
Energie
U zult het vast met me eens zijn dat voedsel er is om u energie te geven. Wanneer het energie afneemt, is er misschien iets aan de hand. Een teveel aan zwaar verteerbaar eten, een teveel aan alcohol, een tekort aan nachtrust, een tekort aan frisse lucht in de presentatiezaal, of onvermoede vaakvoorkomende voedselallergieën die tot slaperigheid leiden.
Een minder gewaardeerd verschijnsel betreft de betrekkelijke afwezigheid van adrenaline die de deelnemers op zo’n dag ervaren. Tijdens de normale werkdagen ervaart u vast ook een behoorlijke dosis adrenaline: de telefoontjes, de drukte op het werk en op de weg, de deadlines … en dan opeens, u gaat naar een congres, seminar of meerdaagse training, en de bronnen van adrenaline vallen weg. Vergelijk het met de eerste dagen van een vakantie: er zijn degenen die deze dagen als bijzonder vermoeiend ervaren, omdat hun lichaam eindelijk moe mag zijn!
‘Zeitgebers’
Dit woord in het Duits beschrijft de prikkels die u wakker houden, waaronder licht en stemmen. Veel licht en stemmen met veel afwisseling in volume, intonatie en tempo (zet de radio aan!) helpen u bijvoorbeeld ‘s ochtends om op gang te komen.
Bij een presentatie waar de lichten gedimd of zelfs uitgezet worden, vergroot de spreker de kans dat hij tegen slapers praat.
Het blijkt dat veel sprekers én technici de gewoonte hebben om lichten uit te doen. Misschien komt het omdat vroeger de overhead- en diaprojector zo zwak waren. Vandaag de dag gaat het anders, en er is zelden reden om de lichten uit te doen. Houd het licht aan, en breng afwisseling in uw stem.
Betrek de luisteraar
Tijdens een traditionele lezing praat de spreker tegen een gehoor, een zaal, het publiek, de toehoorders. Voelt u de afstandelijkheid en onpersoonlijkheid? Een moderne spreker die gebruik maakt van een dynamisch presentatie-model praat met zijn luisteraars.
Hoe meer u uw luisteraars betrekt bij uw verhaal, des te meer kans ze zich betrokken voelen; hoe hoger hun betrokkenheid, des te meer kans u heeft om uw doel te bereiken.
Technieken om uw luisteraars meer te betrekken zijn bijvoorbeeld:
- Kijk naar uw luisteraars. Zie hen, en heb oog voor hun behoeften.
- Praat vanuit hun standpunt. In plaats van ‘Ik laat u nu een plaatje zien van …’ zeg ‘U ziet nu een overzicht van …’
- Gebruik veelvuldig de woorden u/jullie/je, en zo weinig mogelijk ‘ik’.
- Schrap alle uitdrukkingen zoals ‘Ik neem aan dat u …’ Stel de vraag ‘Klopt het dat u …?’
- Gebruik de naam van sub-doelgroepen: ‘Jullie verkopers hier vanmiddag …’
- Gebruik namen van aanwezigen of van bekende individuen, en vertel relevante anekdotes als ondersteuning van uw verhaal.
- In plaats van steeds te vertellen, stel meer vragen. Vooral gesloten vragen waarop het antwoord ‘ja’ is en retorische vragen werken uitstekend. Aan het begin van kleinere sessies kunt u een eenvoudig overzicht van behoeften maken door open vragen te stellen.
- Bevestig hen in hun kennis: ‘U zult het er vast mee eens zijn dat …’, ‘U kunt zich voorstellen hoe …’, ‘U weet als geen ander wat …’
Kracht in de stem
Hier zijn enkele eenvoudige en belangrijke tips om u te helpen meer kracht en afwisseling in uw stem te brengen:
- Gebruik eenvoudige spreektaal en houd de zinnen kort. Als een zin lang dreigt te worden, onderbreek de zin – pauzeer – voor u verder gaat.
- Respecteer de interpunctie. Bij een punt, uitroepteken of vraagteken, stop. En – het allerbelangrijkste – adem uit.
Spanning, een verhoogd adrenalinepeil, zorgt ervoor dat uw ademhaling onregelmatig wordt, hoger en ondieper. Het is in uw voordeel om dieper, langzamer en vollediger adem te halen. Het diep uitademen en even wachten voor u inademt, helpt u hiermee.
Onthoud dat het uw stilte is die kracht bij uw woorden zet. Deze stiltes en meer lucht in uw longen helpen u om meer afwisseling in uw stem te brengen. En met meer afwisseling en kracht in uw stem, heeft u meer kans om uw luisteraars te betrekken.
Hulpmiddelen
Wanneer u in één keer een volgepropt plaatje projecteert, verliest u de aandacht van uw luisteraars. Enerzijds is het zaak dat u zich afvraagt of u luisteraars of lezers wilt. Anderzijds is het aan u om uw visuele hulpmiddelen enigszins spannend te maken. Spannend bijvoorbeeld door het plaatje langzaam op te bouwen – een van de grote voordelen van presentatiesoftware in combinatie met een krachtige en stille beamer.
Wanneer uw luisteraars het verhaal kunnen volgen vanaf het scherm, bent ú overbodig. Blokken tekst zijn géén visueel hulpmiddel. Volzinnen ook niet. John Cleese, in een oude film over presenteren, zei met een gekke stem: ‘Words is for speakin’, not for readin’!’
Zorg ervoor dat uw luisteraars u nodig hebben, dat ú centraal staat, en dat uw hulpmiddelen het verhaal niet vertellen, maar juist ú ondersteunen in het betrekken van uw luisteraars en de overdracht van een eenduidige boodschap. Of ú of het scherm het hulpmiddel is, ligt aan u!